Webinarium Akademii Odporności
Sieci sąsiedzkie i wolontariat spontaniczny
Zacznij od pytania na czacie: kto pomagał przy powodzi w 2024 roku albo przy przyjmowaniu uchodźców w 2022. To dobry punkt wyjścia. Karta pracy do webinarium jest na mms.klaster.org.pl/materialy. Wklej ten adres na czat, zanim zaczniesz.
Akademia Odporności1 / 28
Do odczytania na początku
Zadanie publiczne Wielka Moc Małych Społeczności, Odporne Śląskie 2026 sfinansowane jest ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu wsparcia organizacji pozarządowych Moc Małych Społeczności.
Wniosek nr 97594, Priorytet 2. Zadanie finansowane ze środków budżetu państwa. Wydarzenia są apartyjne. Nie promujemy partii politycznych ani ich programów, nie prowadzimy agitacji wyborczej.
Przeczytaj na głos, zanim puścisz pierwszy merytoryczny slajd. Obowiązek z § 20 ust. 5 regulaminu. Nagranie zostaje na stronie, więc ten slajd musi być w nagraniu.
Akademia Odporności2 / 28
Najbliżej poszkodowanego jest sąsiad.
Zanim dojedzie ktokolwiek inny.
Przy klęsce obejmującej całą gminę służby jadą najpierw tam, gdzie zagrożone jest życie. Reszta mieszkańców przez pierwsze godziny radzi sobie sama i z pomocą ludzi obok.
Akademia Odporności3 / 28
Poradnik Bezpieczeństwa MSWiA, strona 7
Nawiąż kontakt z osobami, które mieszkają blisko Ciebie. Warto wiedzieć, kto może potrzebować wsparcia, a kto może je zaoferować.
To pierwszy punkt listy Twoja rola w rządowym poradniku. Sieć sąsiedzka to zalecenie państwa, nie tylko pomysł organizacji.
Akademia Odporności4 / 28
Twoja rola według poradnika
Poradnik MSWiA, strona 7
- •Kontakt z osobami, które mieszkają blisko
- •Inicjatywy sąsiedzkie, grupy informacyjne, listy kontaktowe
- •Szkolenia, ćwiczenia, budżet obywatelski
- •Działanie w OSP, organizacji humanitarnej albo stowarzyszeniu
- •Wolontariat i zachęcanie do niego przyjaciół i sąsiadów
Każdy z tych punktów da się przełożyć na działanie w mikroprojekcie. Drugi jest wprost opisem sieci sąsiedzkiej.
Akademia Odporności5 / 28
231
gmin w stanie klęski żywiołowej
Powódź, wrzesień 2024. Do zalanych miejscowości przyjeżdżali pomagać ludzie z całego kraju.
Źródło liczby gmin: GUS. Zapytaj, co wtedy działało, a co nie. Możliwa odpowiedź: chętnych było dużo, gorzej z tym, kto im powie, co robić.
Akademia Odporności6 / 28
Dwa rodzaje pomocy
Wolontariat spontaniczny
Ludzie, którzy przyjeżdżają, gdy już się stało.
Sieć sąsiedzka
Ludzie stąd, którzy wiedzą o sobie nawzajem, zanim się stanie.
Obie rzeczy są w tym samym obszarze regulaminu, ale to dwie różne prace. Pierwsza wymaga koordynacji w kryzysie, druga przygotowania wcześniej.
Akademia Odporności7 / 28
Kogo szukać w sąsiedztwie
- •Osoby starsze i samotne, które nie wyjdą same z domu
- •Osoby z niepełnosprawnościami i ich opiekunów
- •Osoby zależne od prądu, na przykład od koncentratora tlenu
- •Rodziny z małymi dziećmi bez samochodu
- •Osoby, które słabo mówią po polsku
Poradnik na stronie 12 mówi, żeby w razie zagrożenia poinformować służby o osobie, która wymaga szczególnej pomocy przy ewakuacji. Żeby to zrobić, trzeba najpierw wiedzieć, kto to jest.
Akademia Odporności8 / 28
Osoby potrzebujące szczególnej pomocy
Poradnik Bezpieczeństwa MSWiA, wydanie 2025, strona 12
Poradnik zauważa, że nie wszyscy są świadomi nadchodzącego zagrożenia. Alert RCB przychodzi SMS-em na telefon komórkowy, więc osoba bez komórki o nim nie usłyszy.
Akademia Odporności9 / 28
Jak wesprzeć osobę, która potrzebuje pomocy
Poradnik MSWiA, strona 12
- •Ustal z nią sposób działania w kryzysie
- •Pomóż spakować plecak ewakuacyjny
- •Sprawdź zapas leków i baterii do aparatu słuchowego
- •W zagrożeniu powiedz służbom, że potrzebuje pomocy
Poradnik dodaje, że więcej o wspieraniu takich osób powie urząd miasta albo gminy.
Akademia Odporności10 / 28
Trzy rzeczy do przygotowania wcześniej
Lista kontaktów
Kto, gdzie mieszka i jak do niego dotrzeć bez sieci.
Koordynator
Jedna osoba, która koordynuje, i jej zastępca.
Miejsce zbiórki
Jedno miejsce, które wszyscy znają.
Lista kontaktów to dane osobowe. Zbiera się je za zgodą i używa tylko w tym celu. § 22 ust. 3 regulaminu: grantobiorca jest administratorem danych uczestników i odpowiada za zgodne z prawem przetwarzanie.
Akademia Odporności11 / 28
Plan na kryzys robi się przy stole
Poradnik Bezpieczeństwa MSWiA, wydanie 2025, strona 47
Rodzinny plan na kryzys to prosty trwały rezultat, jaki mikroprojekt może zostawić. Warsztat, po którym rodziny mają wypełniony plan, daje więcej niż prelekcja.
Akademia Odporności12 / 28
Co jest w rodzinnym planie
Poradnik MSWiA, strony 47 do 51
- •Dane kontaktowe na wypadek kryzysu
- •Miejsca spotkań w okolicy i poza miejscowością
- •Choroby, alergie i stale przyjmowane leki
- •Lista niezbędnych rzeczy i gdzie je trzymamy
- •Ważne telefony: lekarz, sąsiedzi, szkoła, praca
Poradnik ma gotowe rubryki do wypełnienia i radzi regularnie aktualizować plan oraz ćwiczyć go z domownikami.
Akademia Odporności13 / 28
Rubryki do wypełnienia
Poradnik Bezpieczeństwa MSWiA, wydanie 2025, strona 48
Strona z poradnika do wypełnienia. Dobry materiał na warsztat: rodziny wypełniają ją razem na spotkaniu i zabierają do domu.
Akademia Odporności14 / 28
Porozmawiaj z dziećmi
Poradnik MSWiA, strona 13
- •Zadbaj o spokojną atmosferę i dowiedz się, co dziecko wie
- •Odpowiadaj szczerze, bez drastycznych szczegółów
- •Obserwuj zachowanie i reaguj na emocje
- •Podkreśl, że może liczyć na pomoc dorosłych i służb
- •Przećwiczcie razem zadania dziecka w kryzysie
Przy działaniach z dziećmi pamiętaj o standardach ochrony małoletnich z § 21 regulaminu i o zgodach rodziców.
Akademia Odporności15 / 28
Gdy przyjeżdżają ochotnicy
- 1Zapisz każdego: imię, telefon, co umie, do kiedy zostaje
- 2Daj konkretne zadanie i osobę, do której się zgłasza
- 3Nie wysyłaj ludzi tam, gdzie pracują służby
- 4Zbieraj tylko to, o co ktoś prosi, i aktualizuj listę potrzeb
- 5Zadbaj o jedzenie, picie i odpoczynek ochotników
Punkt czwarty to znany kłopot po klęskach: dużo rzeczy, których nikt nie potrzebuje, i brak tych, które są potrzebne. Jedna lista potrzeb aktualizowana codziennie bardzo pomaga.
Akademia Odporności16 / 28
Wolontariusz też potrzebuje porozumienia.
Zakres zadań, sposób i czas, zasady bezpieczeństwa, ubezpieczenie.
Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie wymaga porozumienia z wolontariuszem, a przy współpracy dłuższej niż 30 dni na piśmie. Przy krótszej, typowej przy klęsce, organizacja musi zapewnić wolontariuszowi ubezpieczenie od następstw nieszczęśliwych wypadków.
Akademia Odporności17 / 28
Punkt przyjęć ochotników
- •Stolik z listą i jedną osobą, która zapisuje
- •Tablica potrzeb widoczna dla wszystkich
- •Krótka odprawa: zadanie, bezpieczeństwo, kontakt
- •Zmiany i przerwy, żeby nikt nie pracował do upadłego
- •Rękawice i inne środki ochrony do zadań
To gotowy scenariusz ćwiczenia w mikroprojekcie. Organizacja, która raz przećwiczy punkt przyjęć, w kryzysie uruchomi go szybciej.
Akademia Odporności18 / 28
Poradnik Bezpieczeństwa MSWiA, strona 6
Ich atutami są doświadczenie, szybkość przybycia do potrzebujących i elastyczność działania.
Tak rządowy poradnik opisuje organizacje społeczne. O tym, jak wejść do systemu formalnie, będzie webinarium o współpracy ze służbami.
Akademia Odporności19 / 28
Pięć obszarów, lista zamknięta
§ 6 ust. 3 regulaminu
Pierwsza pomoc i AED
pierwsza pomoc i obsługa automatycznego defibrylatora zewnętrznego
Klęski i blackout
klęski żywiołowe oraz długotrwała przerwa w dostawie prądu
Bezpieczeństwo cyfrowe
bezpieczeństwo cyfrowe, dezinformacja i oszustwa
Sieci sąsiedzkie
sieci sąsiedzkie i wolontariat spontaniczny
Służby i OSP
współpraca ze służbami oraz z jednostkami ochotniczych straży pożarnych
Sieci sąsiedzkie i wolontariat spontaniczny to czwarty obszar. Uwaga na pułapkę: sam piknik integracyjny tu nie wystarczy, jeżeli nie zostaje po nim lista kontaktów albo plan.
Akademia Odporności20 / 28
Regulamin konkursu, § 6 ust. 4
Komponent wskazany wyłącznie formalnie, bez powiązania z zaplanowanymi działaniami, skutkuje niską punktacją w kryterium pierwszym.
Dopisany na końcu akapit o odporności widać z daleka: nie ma go w budżecie, nie ma go w harmonogramie, nie ma go we wskaźnikach. Kryterium pierwsze ma minimum 6 punktów i poniżej niego wniosek odpada, § 15 ust. 2.
Akademia Odporności21 / 28
Kryterium 3: o co zapyta ekspert
Karta oceny merytorycznej, załącznik nr 3
- •Czy po zakończeniu w społeczności zostaje trwały zasób: sprzęt, plan, umiejętność albo relacja?
- •Czy wskazano, kto utrzyma ten zasób po rozliczeniu mikrodotacji?
Dwa pytania o trwałość. Sieć sąsiedzka zostawia relację i plan, ale trzeba wskazać, kto będzie aktualizował listę kontaktów po zakończeniu projektu.
Akademia Odporności22 / 28
Co z tego robi mikroprojekt
- •Mapa sąsiedzka: kto potrzebuje pomocy, a kto może jej udzielić
- •Spotkanie mieszkańców ulicy z ćwiczeniem na brak prądu
- •Tablica w sklepie z kontaktami i miejscem zbiórki
- •Ćwiczenie punktu przyjęć ochotników
- •Rodzinne plany kryzysowe wypełniane na warsztacie
Każde z tych działań zostawia coś po projekcie: listę, tablicę, plan, przeszkolone osoby.
Akademia Odporności23 / 28
Logika, której szuka ekspert
14 samotnych seniorów bez telefonu mapa sąsiedzka i dyżury każdy ma przypisanego sąsiada
Przykład, nie gotowiec. Liczba z diagnozy, działanie i rezultat, który da się sprawdzić i który trwa dłużej niż sam projekt.
Akademia Odporności24 / 28
Zadanie na dziś
- 1Pomyśl o pięciu osobach w okolicy, które same nie wyjdą z domu
- 2Zastanów się, kto z sąsiadów mógłby do nich zajrzeć
- 3Zapytaj w gminie, jak wspiera takie osoby przy ewakuacji
- 4Zapisz, gdzie byłoby dobre miejsce zbiórki
Nie proś o nazwiska na czacie. Chodzi o to, żeby uczestnik zobaczył, ile wie o swoich sąsiadach, a ile nie.
Akademia Odporności25 / 28
Czas na pytania z czatu.
Piszcie w okienku czatu, odpowiadamy po kolei.
Według programu pytania trwają od 18:00 do 18:45. Przeczytaj pytanie na głos, zanim odpowiesz, bo nagranie nie pokazuje czatu. Pytania o konkretny wniosek odsyłaj na mentoring albo na infolinię.
Akademia Odporności26 / 28
Co dalej?
- •Nagranie i slajdy: mms.klaster.org.pl/materialy
- •Następne webinarium: pon. 28 września, współpraca ze służbami
- •Asystent AI: przycisk na każdej stronie konkursu
- •Mentoring indywidualny: zapytaj na infolinii albo mailem
- •Infolinia 539 644 192, pon–pt 10:00 do 16:00
Powiedz, że rubryki planu na kryzys są w poradniku do pobrania ze strony konkursu i można je wydrukować na warsztat.
Akademia Odporności27 / 28
Nabór trwa do 6 października
- Wniosek
- mms.klaster.org.pl/wniosek
- Nabór do
- 6 października 2026, godz. 23:59
- Infolinia
- 539 644 192, pon–pt 10:00 do 16:00
- mms@klaster.org.pl
W poniedziałek webinarium o współpracy ze służbami, które zamyka cykl obszarów odporności.
Akademia Odporności28 / 28